Na Mwandishi wetu, Misalaba Media
Wachaga ni kabila la Kibantu linaloishi Kaskazini mwa Tanzania, hasa katika Mkoa wa Kilimanjaro, kwenye miteremko ya Mlima Kilimanjaro. Maeneo yao makuu ni Moshi, Hai, Rombo na Mwanga.
Kihistoria, Wachaga walihamia katika maeneo ya Kilimanjaro karne nyingi zilizopita wakitafuta ardhi yenye rutuba na maji ya kudumu. Walijenga falme ndogondogo (machifu) zilizoongozwa na machifu maarufu kama Mangi Rindi wa Moshi.
Wakati wa ukoloni wa Kijerumani na baadaye Waingereza, Wachaga walikuwa miongoni mwa makabila ya kwanza kupokea elimu ya kisasa, jambo lililowafanya wawe mstari wa mbele katika elimu, biashara na ajira za kitaalamu hadi leo.
UTAMADUNI WA KABILA LA WACHAGA
1. Lugha
Wachaga huzungumza Kichaga, chenye lahaja mbalimbali kama:
-
Kimoshi
-
Kiruwa
-
Kimachame
-
Kihai
Lakini wengi pia huzungumza Kiswahili kwa ufasaha.
2. Mfumo wa Maisha na Uongozi
Jamii ya Wachaga ilikuwa na mfumo wa kichifu, ambapo chifu (Mangi) alikuwa kiongozi wa kisiasa, kiutamaduni na kijeshi. Maamuzi muhimu yalifanywa kwa kushirikisha wazee.
3. Kilimo na Uchumi
Wachaga ni wakulima hodari. Shughuli kuu ni:
-
Kilimo cha ndizi (chakula kikuu)
-
Kilimo cha kahawa (zao la biashara)
-
Ufugaji wa ng’ombe, mbuzi na kuku
Walitumia mfumo wa umwagiliaji wa jadi unaoitwa mfongo, uliorahisisha kilimo kwenye milima.
4. Chakula cha Jadi
Baadhi ya vyakula vya jadi ni:
-
Mtori – supu nzito ya ndizi na nyama
-
Machalari – ndizi mbichi zilizochemshwa
-
Kiburu – ndizi zilizopondwa na kuchanganywa na nyama
-
Pombe ya asili kama mbege (imetengenezwa kwa ndizi na mtama)
5. Ndoa na Mila
Ndoa zilizingatia:
-
Mahari (hasa ng’ombe)
-
Ushauri wa wazee
-
Harusi za kijadi zilizoambatana na ngoma, vinywaji na sherehe
Familia ilikuwa ya mfumo dume, lakini mwanamke aliheshimiwa kama mhimili wa familia.
6. Imani za Jadi
Kabla ya kuingia kwa dini za Kikristo na Kiislamu, Wachaga waliamini kwa:
-
Mungu mmoja aitwaye Ruwa
-
Mizimu ya mababu
-
Maombi na tambiko kwa ajili ya mvua, afya na ulinzi
7. Mavazi na Sanaa
Mavazi ya jadi yalitengenezwa kwa:
-
Ngozi za wanyama
-
Vitambaa rahisi vya asili
Sanaa ilijumuisha:
-
Ngoma za jadi
-
Nyimbo za kazi, sherehe na ibada
Wachaga wengi waligeukia Ukristo baada ya ujio wa wamisionari, na kwa sasa idadi kubwa ni Wakatoliki, Waprotestanti, na Wapentekoste. Hata hivyo, bado kuna wachache wanaoshikilia imani za jadi.
HITIMISHO
Kabila la Wachaga ni jamii yenye historia ndefu ya ustaarabu, nidhamu, kilimo cha kisasa na elimu. Utamaduni wao umechangia sana maendeleo ya kijamii na kiuchumi ya Tanzania, hasa katika sekta ya elimu na biashara.
🥃🍶 TUMIA VINYWAJI BORA VYA EAST AFRICAN SPIRITS – BEI RAFIKI, LADHA SAFI BILA HARUFU MBAYA
Wasiliana nasi:
📍 East African Spirits (T) Ltd
📞 +255 767 650 806 | +255 652 096 254
Post a Comment